Hayatta bazı insanları tanımak için uzun yıllara ihtiyaç vardır. Bazılarını ise davranışlarından, insanlara yaklaşımından ve zor zamanlarda aldığı tavırdan kısa sürede anlayabilirsiniz.
Kurnaz insan ile zeki insan arasındaki fark da burada ortaya çıkar.
Kurnaz insan bekler.
Köşede, bucakta durur; yaşananları izler, insanların açıklarını arar. Söylenenleri, yapılanları hafızasına kaydeder. Sonra zamanı geldiğinde gördüklerini birer birer ortaya çıkarır ve bunları kendi menfaati için kullanmaya çalışır.
Çünkü onun için önemli olan çoğu zaman insan değil, çıkarıdır.
Kurnazlıkla zekâyı birbirine karıştıranlar da vardır. Oysa kurnazlık, her zaman zekâ göstergesi değildir. Hele ki başkalarının zaaflarını kullanmak, insanları zor durumda bırakmak, fırsat kollamak ve menfaat uğruna insan satmak zekâ değil, karakter meselesidir.
Şark kurnazlığı dediğimiz anlayış da tam olarak burada kendisini gösterir.
Kurnaz insan, bütün planlarını kendi çıkarı üzerine kurar. Gerektiğinde karşısındakine gözdağı vermeye çalışır. Varlığını ve gücünü göstermek için çeşitli yöntemlere başvurur. Açık arar, fırsat kollar ve zamanı geldiğinde hamlesini yapar.
Üstelik kurnaz insan, menfaati söz konusu olduğunda sizi bir dakikada satabilir.
Çünkü onun dünyasında dostluk, vefa ve güven; çıkarın gerisinde kalabilir.
KURNAZLIK MI, AHLAKSIZLIK MI?
Asıl mesele belki de burada başlıyor.
İnsanları iyi niyetli oldukları için saf veya aptal sanmak, kurnazlığın en büyük yanılgılarından biridir.
Oysa iyi niyetli olmak aptallık değildir.
Bir insanın karşısındakinin yaptığı yanlışı görmesine rağmen hemen karşılık vermemesi, onun bunu anlamadığı anlamına gelmez. Bazen insan susar. Bazen görmezden gelir. Bazen de karşısındakine bir fırsat daha verir.
Çünkü onun elinde kurnazlık değil, ahlak vardır.
Son zamanlarda şark kurnazlarının çoğaldığını düşünüyorum. Bunların ortak özelliklerinden biri de günü kurtarmaya çalışmalarıdır. Bugünü düşünür, yarını hesaba katmazlar.
Oysa hayat sadece bugünden ibaret değildir.
Bugün kurduğunuz bir tuzak, yarın sizin karşınıza çıkabilir. Bugün menfaatiniz için sattığınız bir insan, yarın en çok ihtiyaç duyduğunuz kişi olabilir.
ZEKİ İNSAN FARKLIDIR
Zeki insan, başkasının açığını arayarak kendisini büyütmeye çalışmaz.
Zekâ, başkasını küçültmek değildir.
Zeki insan, sahip olduğu aklı doğru yerde kullanır. İnsanlara zarar vermekten, başkasının malına göz dikmekten, insanların iyi niyetini kullanmaktan uzak durur.
Çünkü gerçek zekânın yanında ahlak ve vicdan da vardır.
Bir insanın ekonomik durumunun iyi ya da kötü olması, çalışıp çalışmaması veya inançlarının farklı olması onun dürüstlüğünü tek başına belirlemez.
Dürüstlük, insanın karakteriyle ilgilidir.
Kadın ya da erkek olmak da dürüstlüğün ölçüsü değildir. İnsan, insandır. Dürüstlük de insanın davranışlarında ortaya çıkar.
ZEKÂ, İNSAN KULLANMAK DEĞİLDİR
Bence en büyük yanılgılardan biri, insanları kandırmayı veya onların açıklarından yararlanmayı zekâ zannetmektir.
Birini kandırdığınızda kendinizi zeki hissedebilirsiniz.
Birinin iyi niyetini kullandığınızda kendinizi başarılı görebilirsiniz.
Bir insanı menfaatiniz için yarı yolda bıraktığınızda bunu “işini bilmek” olarak değerlendirebilirsiniz.
Ama bunların hiçbiri gerçek anlamda zekâ değildir.
Zekâ, ne yapabileceğini bilmek kadar neyi yapmaman gerektiğini de bilmektir.
Kurnaz insan fırsat arar.
Zeki insan çözüm arar.
Kurnaz insan insanların açığını arar.
Zeki insan kendi açığını kapatmaya çalışır.
Kurnaz insan menfaati için insan kaybetmeyi göze alır.
Zeki insan ise menfaat uğruna insanlığını kaybetmez.
Ve belki de en önemlisi…
Kurnazlık insana kısa vadede kazandırabilir. Ama karakteri olmayan bir kazancın uzun vadede ne kadar değerli olduğu tartışılır.
İnsan, hayatı boyunca birçok insanla karşılaşır. Kimisi sizi kullanır, kimisi sizi sınar, kimisi de hiçbir karşılık beklemeden yanınızda durur.
Aradan yıllar geçer.
Kimin kurnaz, kimin zeki, kimin dürüst, kimin gerçekten insan olduğunu hayat zaten gösterir.
Çünkü insanı sözleri değil, zamanı geldiğinde yaptığı seçimler anlatır.
