Türkiye'de yaşanan birçok olayda yetkililer, ne yazık ki ancak iş işten geçtikten sonra harekete geçiyor. Oysa devletin asli görevi, yalnızca yaşanan olayları soruşturmak değil; riskleri önceden tespit ederek vatandaşın mağdur olmasını engelleyecek etkili bir denetim sistemi kurmaktır. Aksi hâlde hem mağduriyetler artıyor hem de vatandaşın devlete duyduğu güven zedeleniyor.
Türkiye, yıllardır sadece bireysel hataların değil, güven duygusunu hedef alan büyük organizasyonların da bedelini ödüyor. Her büyük skandalın ardından kamuoyunun önüne bir isim çıkıyor. Günlerce o isim konuşuluyor, tartışılıyor, yargılanıyor. Fakat asıl soru çoğu zaman cevapsız kalıyor: Bu sistemleri kuranlar kimler?
Toplumun hafızasında derin iz bırakan Çiftlik Bank vakasında milyonlarca liralık mağduriyet yaşandı. Kamuoyu uzun süre Mehmet Aydın'ı, yani "Tosuncuk" olarak bilinen ismi konuştu. Ancak böylesine büyük bir organizasyonun nasıl büyüdüğü, hangi denetim eksikliklerinin buna imkân sağladığı ve kimlerin sorumluluk taşıdığı soruları uzun süre tartışıldı.
Bugün de benzer şekilde bazı kişi ve kurumlar üzerinden yoğun tartışmalar yürütülüyor. Özellikle Ahbap Derneği ve kurucusu Haluk Levent hakkında kamuoyunda çok sayıda iddia ve eleştiri gündeme geliyor. Bu iddiaların doğruluğuna ise bağımsız denetimler, resmi soruşturmalar ve yargı kararları ışık tutmalıdır. Hukukun yerine peşin hükümler koymak, gerçeğe ulaşmayı kolaylaştırmaz.
Ancak burada üzerinde durulması gereken daha büyük bir mesele vardır. Türkiye'de neden sürekli aynı senaryolar yaşanıyor? Neden toplumun güveni önce inşa ediliyor, ardından büyük tartışmaların içine sürükleniyor? Neden denetim mekanizmaları olaylar büyümeden devreye girmiyor?
Bir ülkede sağlıklı işleyen kurumlar varsa, hiçbir kişi tek başına sınırsız bir güç alanı oluşturamaz. İster ticari bir girişim olsun, ister bir dernek, ister başka bir yapı; şeffaflık, bağımsız denetim ve hesap verebilirlik vazgeçilmez ilkeler olmalıdır.
Devletin görevi yalnızca olaylar patladıktan sonra soruşturma başlatmak değildir. Asıl görev, riskleri önceden görebilen ve vatandaşın mağdur olmasını engelleyen bir denetim sistemi kurmaktır. Eğer bir usulsüzlük, ihmal veya suç varsa bunun ortaya çıkarılması hukuk devletinin gereğidir. Sorumlular kim olursa olsun, deliller çerçevesinde hesap vermelidir.
Toplumun vicdanını rahatlatacak olan şey sosyal medyadaki tartışmalar değil, bağımsız ve şeffaf soruşturmalardır. Gerçekler ortaya çıktığında hem suçsuz olanların itibarı korunur hem de suç işleyenler adalet önünde hesap verir.
Sonuç olarak, Türkiye'nin ihtiyacı yeni polemikler değil, güçlü kurumlar ve etkin denetimdir. Kamuoyunun da sorması gereken temel soru şudur: Her tartışmada yalnızca görünen isimleri konuşmak yerine, varsa ihmalleri, denetim eksikliklerini ve gerçek sorumluları ortaya çıkaracak mekanizmalar neden zamanında işlemiyor?
Adalet, kişiler üzerinden değil; deliller, hukuk ve şeffaflık üzerinden sağlanmalıdır.
