CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Amasya Suluova Şeker Fabrikasının yaşadığı finansal sorunlara dikkat çekerek kamu bankalarına 3 milyar 900 milyon lira, TÜRKŞEKER’e ise 840 milyon liraya yaklaşan borcu bulunduğunu söyledi. Gürer, toplam borç yükünün 4 milyar 700 milyon lira civarında olduğunu belirterek borçların yapılandırılması, faizlerin silinmesi ve yaklaşık 40 bin ton şeker kotasının TÜRKŞEKER’e devredilmesi yoluyla çözüm üretilmesini istedi.
CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, TBMM’de düzenlediği basın toplantısında Amasya Suluova Şeker Fabrikasının yaşadığı ekonomik sorunları gündeme taşıdı. Fabrikanın borç sarmalı nedeniyle üretimini sürdürmekte zorlandığını belirten Gürer, şeker fabrikalarının yalnızca birer işletme olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, pancar üretimi, hayvancılık, istihdam ve bölgesel kalkınma açısından taşıdıkları önemin dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Gürer, “Değerli basın mensupları, ülkemizde işçi, çiftçi, memur, emekli ve engelliler sorunlarla boğuşup geçim sıkıntısı yaşarken sanayiciler de fabrikalarda ve işletmelerde uygulanan ekonomik politikalar nedeniyle zor günler geçirmektedir. Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun görevlendirmesiyle bir heyet olarak Suluova Şeker Fabrikasını ziyaret ettik. Bu ziyaretimizde fabrikanın içine düştüğü borç sarmalıyla ortaya çıkan sorunları yerinde yetkililerden dinledik. Ayrıca Suluova’da Ziraat Odası, Sanayi ve Ticaret Odası, Kırmızı Et Birliğini ziyaret ettik. Keza işsiz kalan kömür madenindeki işçilerle de görüştük” dedi.
SULUOVA ŞEKER FABRİKASI BÖLGE EKONOMİSİ VE HAYVANCILIK İÇİN ÖNEMLİ
CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Amasya Suluova şeker fabrikasını ziyaret etti ve şeker fabrikasının il için önemini belirterek, "Ülkemizin şeker ihtiyacının millî kaynaklardan karşılanması amacıyla 1926’da başlayan şeker fabrikalarının yapılması sürecinde Amasya’da da 1954 yılında fabrika kurulması gerçekleşti. Pancar tarımı, şeker üretiminin yanında hayvancılık ve diğer tarımsal faaliyetlere sağladığı katkıyla önemlidir. Şeker fabrikalarının bulunduğu bölge halkının ekonomik yaşamında önemli bir rol üstlenmektedir. Şeker fabrikasının varlığı, tarımın sürdürülebilirliği yanında çiftçinin, çalışanın, ailesinin ve bölge ekonomisinin gelişimi için de ciddi katkılar sağlamaktadır. Ülkemizde 2026 yılında 22 milyon ton şeker pancarının üretilmesi beklenmektedir. Bu şeker pancarından da 2 milyon 800 bin ton şeker elde edilmesi öngörülmektedir. Şeker pancarı için bu yıl verilen 3 bin 720 lira ne yazık ki üreticiyi mutlu etmemiştir. Düşük alım fiyatından dolayı bu fiyatın revize edilmesi de ayrıca çiftçilerin talebidir.
Suluova Şeker Fabrikası, Amasya, Samsun, Tokat ve Çorum illerini kapsayan 32 bölgede yaklaşık 70 bin ortağı bulunan bir kooperatif yönetimiyle yönetilmektedir. Amasya Suluova Şeker Fabrikasının yıllık yaklaşık 80 bin ton şeker kotası bulunmaktadır. Yıllık 18 milyon litre kapasiteli, tarımsal kökenli gıda ve ülkemizde ilk tıbbi kullanıma yönelik etanol üretim tesisi, 17 yıl aradan sonra 2017 yılında yapılan revizyonla ülkemize hizmet eder duruma getirilmiştir.
Küspe kurutma tesisi bulunan fabrika, yaklaşık 180 bin ton yaş küspe ve 35 bin ton melas üretmektedir. Orta ve Doğu Karadeniz hayvancılığına doğrudan etki eden bu üretim, nakliye sektörüne ve bölgesel ticarete de katkı yaratmaktadır.
Bölgede pancar ekim sahalarının iklim açısından çoklu ürün desenine sahip olması, pancarın alternatif tarım ürünleriyle fiyat bakımından rekabet etmek zorunda kalması ve iklim ile rakım koşullarının bazı bölgelerde pancar aleyhine olması, üreticilerin pancar üretiminden uzaklaşmasına neden olabilmektedir. Bu durum, pancar ekim alanlarının azalmasına, şeker üretimi için gerekli ham maddenin temininde sorunların artmasına ve mevcut şeker kotasının etkin şekilde kullanılmasına engel oluşturabilir" dedi.
SULUOVA ŞEKER FABRİKASI 4,7 MİLYAR LİRALIK BORÇ YÜKÜ ALTINDA
CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Suluova şeker fabrikasının içinde bulunduğu borç sarmalının derinleştiğini belirterek, “2023 yılına kadar kârlı bir kuruluş olan fabrika, kredi borçlarını ödeyememesi ve enflasyon karşısında gelir-gider dengesinin bozulması nedeniyle büyük bir krizle karşı karşıyadır. Bazı yıllar yüzde 67’ye varan faizlerle borçlarını ödeyemez duruma düşmüştür. Yalnızca 2023 yılında bankalara ödediği faiz miktarı borç stoklarının yüzde 10’unu oluştururken faiz oranlarındaki artış nedeniyle 2026 yılında bu oran yüzde 46’ya çıkmıştır. Bu nedenle aynı dönemde bankalara ödediği faiz tutarı yaklaşık 24 kat artmıştır. Bankalara olan borç yükü de 4,4 kat büyümüştür. Bu durum sürdürülebilir olmaktan çıkmıştır. 70 bin ortaklı Amasya ve Turhal Pancar Ekicileri Kooperatifinin iştiraki olan şirket, kamusal nitelikleri nedeniyle piyasa kurallarına, şeker ve diğer mevzuata uyum konusunda hassasiyet göstererek faaliyetlerini sürdürürken kendi iradesi dışında gerçekleşen ekonomik sorunlar nedeniyle diğer bazı şeker fabrikalarında yaşandığı gibi borç sarmalı altında ezilmektedir. Şirketin başta Halk Bankası olmak üzere kamu bankalarına 3 milyar 900 milyon lira, TÜRKŞEKER’e 840 milyon liraya yaklaşan kredi ve borç yükümlülüğü bulunmaktadır. Toplam borç tutarı 4 milyar 700 milyon lira civarındadır” diye konuştu.
GÜRER’DEN SULUOVA ŞEKER FABRİKASI İÇİN BORÇLARIN SİLİNMESİ VE FAİZLERİN KALDIRILMASI ÇAĞRISI
CHP’li Ömer Fethi Gürer, “Mevcut finansal yapı nedeniyle şirket, işletme faaliyetlerinden elde ettiği kaynakların önemli bölümünü borç ve faiz ödemeye ayırmaktadır. Bu durum, işletme sermayesi ihtiyacını ve üretimin sürdürülebilirliğini olumsuz etkileyen ciddi bir finansal baskı oluşturmaktadır.
Sorunun kalıcı olarak çözümlenmemesi, üretim faaliyetleri açısından ciddi risk oluşturmaktadır. Şirketin kamuya olan borç yükünün azaltılması ve mali yapısının sürdürülebilir hâle getirilmesi gereklidir. Bu kapsamda şirketin borçlarının yapılandırılması, faizlerinin silinmesi, ek destek sağlanması ve borç yükümlülüklerinin indirilmesi yönünde bir çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır.
Kısmi kota devri için yasal düzenlemeler yapılarak yaklaşık 40 bin ton şeker kotasının TÜRKŞEKER’e devredilmesi ve elde edilecek ekonomik değer üzerinden kamuya olan borçlarının tamamen mahsup edilmesinin yolu açılmalıdır. Şirketin faaliyetlerinin devamlılığını sağlayacak, kamu alacaklarının tahsilini güvence altına alacak ve tüm tarafları gözeten hukuki ve mali bir çözüm modeli mutlaka geliştirilmelidir.
2023 yılına kadar üretim ve satış sorunları bulunmayan şirket, 2023 yılından sonra yaşanan ve devam eden makroekonomik göstergelerdeki ve yapılardaki bozulma, finansmana erişimde yaşanan sıkıntılar ve yüksek faiz ortamı nedeniyle zarar eder duruma gelmiştir. Başka şeker fabrikalarında da benzer durumların varlığından söz edilmektedir” dedi.
PANCAR ÜRETİMİ DARALIRSA HAYVANCILIK VE İSTİHDAM DA ZARAR GÖRÜR
CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, “Bu süreç böyle devam ederse pancar üretim alanlarının daralması, pancar çiftçisi sayısının azalmaya devam etmesi, tatlandırıcı ve nişasta bazlı şurubun daha fazla pazar payı bulması, bölge hayvancılığının olumsuz etkilenmesi, küspe ve melas üretiminde düşüşler yaşanması, tarımsal üretim ve istihdamda daha fazla daralma ortaya çıkması olasıdır. Üretim altyapısının zayıflaması ve ekonomik değerlerin atıl kalması riski de unutulmamalıdır.
Bu nedenle şeker fabrikaları yalnızca bir işletme sorunu olarak görülmemeli, bölgeye etkileri dikkate alınmalıdır. Yaşanan sorunlar bölgesel kalkınmayı, tarımı, istihdamı, hayvancılığı ve şeker üretim zincirini doğrudan sarsacak boyutlara ulaşmak üzeredir. Özellikle özel sektör dışındaki, başta kooperatifler olmak üzere şeker fabrikalarının bir bütün olarak ele alınması ve sorunlarına çözüm üretilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle Amasya Suluova Şeker Fabrikası başta olmak üzere şeker fabrikalarının yaşadığı finansal sorunların, borç yüklerinin, pancar üretimindeki daralmanın ve bu durumun tarımsal üretim, hayvancılık, istihdam ve bölgesel kalkınma üzerindeki etkilerinin dikkate alınarak fabrikaların üretimlerini sürdürebilmelerini sağlayacak destek ve yasal düzenlemelerin yapılmasına ihtiyaç vardır.
Bu bağlamda Cumhuriyet Halk Partisi olarak Meclis araştırması önergesi verip sorunu Meclis gündemine de taşıyacağız.
Ziyaretimizde gördüğümüz üzere fabrika, üretimini sürdürmek istemesine rağmen faizlerle oluşan borç sarmalı nedeniyle önemli ölçüde sorunlu ve sıkıntılı hâle gelmiştir. Bölgenin tarımı, esnafı, işçisi ve aileleriyle birlikte çiftçisi de düşünüldüğünde, geniş bir kesimin doğrudan etkilendiği dikkate alınarak yapılması gerekenlerin bir an önce yapılması ve yasal düzenlemelerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Başta Amasya Suluova Şeker Fabrikası olmak üzere dara düşmüş, sorun yaşayan fabrikaların kapılarının açık tutulmasını sağlayacak çalışmaların gerçekleştirilmesine ihtiyaç olduğunu bir kez daha belirtiyorum” diye konuştu.