Tekirdağ’ın Saray ilçesinde, Istranca Dağları’nın yüksek rakımlı ormanlık alanlarında meşe odunundan mangal kömürü üreten aileler, ateşin başında ekmek mücadelesi veriyor. Dededen babaya, babadan çocuklara aktarılan meslek, zorlu çalışma koşulları ve artan maliyetler nedeniyle her geçen gün kan kaybediyor. Serdar Cantekin ve Kasım Dingil, 30 yıldır sürdürdükleri kömür üretiminde artık eski kazançların kalmadığını söylüyor.
Marmara Bölgesi’nin önemli orman varlıklarından birine sahip olan Tekirdağ’ın Saray ilçesinde, Istranca Dağları’nın eteklerinde yıllardır sürdürülen mangal kömürü üretimi, alın teriyle verilen zorlu bir geçim mücadelesine dönüşüyor. Meşe ağaçlarından elde edilen ve yörede “kara elmas” olarak adlandırılan mangal kömürü, üreticilerin aylar süren emeğiyle sofralara kadar ulaşıyor.
Saray’ın Safaalan Mahallesi çevresindeki üretim alanlarında çalışan aileler, günlerini ateşin başında, dumanın ve kömür tozunun içinde geçiriyor. Torluk adı verilen geleneksel kömür ocaklarında odunları kömüre dönüştüren üreticiler, sıcaklık ve duman altında saatlerce nöbet tutuyor. Bu meslek, yalnızca fiziksel güç değil, aynı zamanda büyük bir sabır ve tecrübe gerektiriyor.
30 YILDIR ATEŞİN BAŞINDA EKMEK MÜCADELESİ
48 yaşındaki Serdar Cantekin, yaklaşık 30 yıldır mangal kömürü üretimi yapıyor. Mesleği yıllardır sürdüren Cantekin, sektörün eski kazancını artık sağlayamadığını ifade ediyor.
Şu anda torluklarında yaklaşık 80 ton odun bulunduğunu belirten Cantekin, bu odunlardan yaklaşık 12 ton mangal kömürü elde edebilirlerse kendileri için sevindirici olacağını dile getiriyor.
Üretimin zahmetine karşın kazancın giderek azaldığına dikkat çeken Cantekin, sektörde çalışan üretici sayısının da oldukça düştüğünü belirtiyor. Bir dönem çok sayıda ailenin geçim kaynağı olan bu mesleği bugün yalnızca 8-10 kişinin sürdürdüğünü söylüyor.
Torluktan çıkan mangal kömürünün kilogram başına 55 TL fiyatla satıldığını belirten üreticiler, ürünlerin doğrudan İstanbul’a sevk edildiğini ifade ediyor.
“BU MESLEK BİZE DEDEDEN BABADAN KALDI”
57 yaşındaki Kasım Dingil de mangal kömürü üretiminin aileden gelen bir meslek olduğunu söylüyor. Dedelerinden ve babalarından devraldıkları bu işi yıllardır sürdürdüklerini belirten Dingil, ancak sektörün bugün ciddi sıkıntılarla karşı karşıya olduğunu ifade ediyor.
Artan üretim maliyetlerinin yanı sıra çalıştıracak işçi bulmakta da zorlandıklarını dile getiren Dingil, geleneksel yöntemlerle sürdürülen kömür üretiminin giderek daha zor hale geldiğine dikkat çekiyor.
KARA ELMASIN ARDINDA BÜYÜK EMEK VAR
Bugün sofralarda, pikniklerde ve mangal başında kullanılan kömürün arkasında, Istranca Dağları’nın eteklerinde verilen büyük bir emek bulunuyor. Bir tarafta yılların tecrübesiyle sürdürülen geleneksel üretim, diğer tarafta artan maliyetler, azalan kazanç ve işçi bulma sıkıntısı...
Serdar Cantekin ve Kasım Dingil gibi üreticiler, dedelerinden miras kalan mesleği yaşatmaya çalışırken, Istranca ormanlarının eteklerinde yanan kömür ocakları aynı zamanda bir yaşam mücadelesinin de hikâyesini anlatıyor.