Türkiye’yi kim yönetiyor? Bu soruyu bugün yalnızca siyasi iktidar üzerinden değerlendirmek yeterli mi? Yoksa ülkenin yönetiminde, seçilmişlerin dışında etkili olduğu düşünülen başka güç odakları da mı var?
Demokratik sistemlerde ülkeyi yönetme yetkisi, halkın oylarıyla göreve gelen seçilmişlere aittir. Ancak dünyanın pek çok ülkesinde olduğu gibi Türkiye’de de devlet kurumları içerisinde oluşan güç odakları, çıkar çevreleri ve kamuoyu önünde görünmeyen ilişkiler zaman zaman tartışma konusu olmaktadır.
Özellikle Türkiye gibi siyasi ve jeopolitik açıdan önemli bir ülkede, devletin işleyişine yönelik bu tartışmaların daha fazla gündeme gelmesi şaşırtıcı değildir.
Geçmişte yaşanan olaylar, devlet içerisindeki bazı yapılanmaların ve kayıt dışı ilişkilerin ülke yönetimine nasıl etki edebildiğini gösteren örneklerle doludur. Nitekim geçmiş dönemlerde derin devlet kavramı da farklı anlamlarda kullanılmıştır. Bir kesim bunu ülkenin geleceğini planlayan, devletin bekasını önceleyen bir akıl olarak tanımlarken, diğer kesim devletin denetimi dışında hareket eden, kendi çıkarları doğrultusunda güç kullanan yapılanmalarla ilişkilendirmiştir.
Oysa burada birbirinden ayrılması gereken çok önemli bir nokta var: Devletin kurumsal aklı başka, devlete rağmen hareket eden ve denetlenemeyen güç odakları başkadır.
Bugün Türkiye'de yaşanan gelişmelere baktığımızda, iç ve dış güç odaklarının ülkenin geleceğine yönelik etkileri yeniden tartışılmaya başlanıyor. Ekonomik gelişmeler, siyasi gerilimler, toplumsal ayrışmalar ve güvenlik başlıkları bu tartışmaların merkezinde yer alıyor.
Elbette her olumsuz gelişmenin arkasında gizli bir yapılanma aramak doğru değildir. Ancak ülkenin geleceğini ilgilendiren gelişmeler karşısında soru sormak, şeffaflık istemek ve devlet kurumlarının işleyişini sorgulamak da kimsenin tekelinde değildir.
Türkiye'nin ekonomik sorunları, siyasi kutuplaşması ve toplumsal gerilimleri üzerinden çıkar sağlamaya çalışan çevreler bulunabilir. İçerideki çıkar grupları ile dışarıdan gelebilecek siyasi ve ekonomik baskılar da göz ardı edilmemelidir. Fakat bunların varlığına ilişkin değerlendirmeler somut bilgi ve kanıtlarla ortaya konulmalıdır.
Asıl mesele, Türkiye'nin hangi kararlarının kimler tarafından, hangi gerekçelerle alındığıdır.
Seçilmiş yöneticiler mi ülkenin geleceğini belirliyor, yoksa karar alma mekanizmalarını etkileyen görünmeyen güç odakları da var mı? Devletin kurumları kendi sorumlulukları çerçevesinde mi hareket ediyor, yoksa kişisel ve grupsal çıkarlar kamu yararının önüne mi geçiyor?
Bu soruların cevabı, yalnızca siyasi tartışmalarla değil, şeffaflık, hukuk ve demokratik denetim mekanizmalarının etkinliğiyle ortaya çıkabilir.
Unutulmamalıdır ki devlet, herhangi bir grubun, zümrenin veya çıkar çevresinin değil, milletin devletidir. Hiçbir güç odağı kendisini hukukun üzerinde göremez. Hiçbir yapılanma, ülkenin geleceği adına hareket ettiğini iddia ederek meşru denetim mekanizmalarının dışında kalamaz.
Türkiye'nin ihtiyacı karanlık ilişkiler, gizli hesaplar ve güç mücadeleleri değil; güçlü kurumlar, bağımsız hukuk, hesap verebilir yönetim ve ortak akıldır.
Çünkü asıl tehlike, ülkeyi kimin yönettiğinin bilinmemesi değil; ülkeyi yönetenlerin kim olursa olsun hesap vermekten uzaklaşmasıdır.
Türkiye'yi kim yönetiyor? Bu sorunun cevabı açık olmalı: Türkiye'yi milletin iradesiyle seçilmiş yöneticiler, hukuk ve demokratik kurumlar yönetmeli. Bunun dışında hiçbir gücün millet iradesinin üzerinde söz sahibi olmasına izin verilmemelidir.