ads
DOLAR 50.47 ₺
EURO 55.53 ₺
STERLIN 66.30 ₺
G.ALTIN 5,950.92 ₺
Ç.ALTIN 9,996.00 ₺
BİLEZİK 5,713.08 ₺
BTC 63,638.96 $
ETH 1,805.02 $
BİST 11,400.09

    TEKİN SÖNMEZ

    “Küçük Burjuvazi Kimdir, Türkiye’de Kimlere Denir?”

    Yayınlama: Okunma: 19

    Dünyada ve Türkiye’de toplumsal sınıflar konuşulurken sıkça karşımıza çıkan kavramlardan biri burjuvazidir. Genel olarak burjuvazi, ekonomik gücü, sermayesi ve üretim araçları üzerindeki mülkiyetiyle öne çıkan toplumsal sınıfı ifade eder. Ancak burjuvazi kendi içerisinde de farklı kesimlere ayrılır. Bunların başında büyük burjuvazi ve küçük burjuvazi gelir.

    Peki, büyük burjuvazi kimdir? Küçük burjuvazi kimlerden oluşur? Daha da önemlisi, küçük burjuva olmak ekonomik bir sınıfın mensubu olmak mıdır, yoksa zaman içerisinde bir yaşam biçimine dönüşen toplumsal bir anlayış mıdır?

    Büyük burjuvazi denildiğinde akla büyük sermaye sahipleri, holdingler, uluslararası şirketler, bankalar ve üretim gücünü elinde bulunduran ekonomik çevreler gelir. Dünyanın birçok ülkesinde bu kesim, yalnızca ekonomik değil, kimi zaman siyasi ve toplumsal kararlar üzerinde de önemli bir etkiye sahiptir.

    Türkiye'de de büyük sermaye grupları bulunmaktadır. Ancak toplumun geniş kesimlerine bakıldığında ekonomik gücün ve sermayenin belirli çevrelerde yoğunlaştığı görülmektedir.

    Küçük burjuvazi ise daha farklı bir toplumsal kesimi ifade eder. Küçük ve orta ölçekli işletme sahipleri, esnaflar, bağımsız çalışan meslek sahipleri, küçük üreticiler ve kendi ekonomik imkânlarıyla ayakta kalmaya çalışan kesimler bu sınıfın içerisinde değerlendirilebilir. Bunun yanında bazı beyaz yakalı çalışanlar ve ekonomik açıdan bağımsız yaşam kurmaya çalışan kesimler de toplumsal konumları itibarıyla bu tartışmanın bir parçasıdır.

    Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Küçük burjuvazi yalnızca para sahibi olmakla ya da belirli bir yaşam standardına ulaşmakla açıklanamaz. Çünkü ekonomik konum kadar üretim ilişkileri, mülkiyet, çalışma biçimi ve toplumsal ilişkiler de bu sınıfın tanımlanmasında belirleyicidir.

    Türkiye'de küçük burjuvazi neden bu kadar tartışılır hale geldi?

    Son yıllarda Türkiye'de ekonomik ve toplumsal değişimle birlikte kendi işini kuran, ekonomik bağımsızlığını kazanmaya çalışan, belirli bir gelir düzeyine ulaşan ve toplum içerisindeki yerini farklı biçimde tanımlayan kesimler daha görünür hale geldi.

    Fakat işin ilginç tarafı burada başlıyor.

    Kimi insanlar ekonomik gücünü, mesleğini veya toplumsal konumunu aşan bir sınıfsal kimlik oluşturabiliyor. Kendisini toplumun diğer kesimlerinden farklı görebiliyor. Hatta bazen ekonomik gücünden çok, sahip olduğunu düşündüğü statü üzerinden bir üstünlük kurmaya çalışabiliyor.

    İşte küçük burjuvazi tartışmasının yalnızca ekonomik değil, toplumsal ve kültürel bir boyutu da burada ortaya çıkıyor.

    Küçük burjuvazi bir yaşam biçimi midir? Yoksa mevcut ekonomik ve toplumsal sistemle bütünleşmiş bir sınıfsal konum mudur?

    Aslında bu iki kavram birbirinden tamamen bağımsız değildir. Küçük burjuvazinin ekonomik konumu zaman içerisinde tüketim alışkanlıklarını, sosyal ilişkilerini, siyasi tercihlerini ve dünyaya bakışını da etkileyebilir. Ancak yalnızca lüks tüketmek, iyi giyinmek, belirli mekânlarda bulunmak veya kendisini toplumun üstünde görmek bir insanı küçük burjuva yapmaz.

    Bana göre asıl sorgulanması gereken nokta da budur.

    Türkiye'de bazı kesimler, ekonomik ve toplumsal konumlarını bir üstünlük göstergesi olarak kullanırken, toplumun diğer kesimlerine yukarıdan bakabiliyor. Oysa insanın sahip olduğu ekonomik imkânlar, onu otomatik olarak daha bilgili, daha kültürlü veya daha değerli hale getirmez.

    Bir insanın sınıfsal konumu başka, toplumsal duruşu başkadır. Ekonomik gücüyle kendisine bir yer edinen insanla, bu gücü toplumsal üstünlük olarak görmeye başlayan insanı da birbirinden ayırmak gerekir.

    Burjuvazi kavramını tartışırken asıl mesele, kimin ne kadar parası olduğu değil, ekonomik gücün toplumsal ilişkiler üzerindeki etkisidir.

    Peki, Türkiye'de küçük burjuvazi gerçekten büyüyor mu, yoksa küçük burjuva yaşam tarzı mı yaygınlaşıyor?

    Belki de üzerinde daha fazla düşünmemiz gereken soru budur.