GEMLİK-MUDANYA (BURSA)-BİGA-YENİCE (ÇANAKKALE) DEPREMLERİ BİZE NEYİ İFADE ETMEKTE?

Değerli okurlar, geçen yılın (2023) Aralık ayından bu yana Güney Marmara bölgesinde peş-peşe dört ilçemizde küçük-orta büyüklükte sayılabilecek depremler meydana geldi. İlki 4 Aralık’ta Mudanya İlçesi’nin (Bursa) yaklaşık 4,73 km açığında Gemlik Körfezi’nde yaklaşık 9 km derinlikte ve 5,1 büyüklüğünde; ikincisi 23 Şubat’ta (2024), Gemlik’te (Bursa) yaklaşık 10,86 km derinlikte ve 4,1 büyüklüğünde; üçüncüsü 27 Şubat’ta Biga İlçesi’nde (Çanakkale) 7 km derinlikte ve 4,6 büyüklüğünde ve dördüncüsü 4 Mart’ta Yenici İlçesi’nde (Çanakkale) 13,32 km derinlikte ve 4,9 büyüklüğünde deprem meydana gelmiş bulunmaktadır (bkz Harita). Ayrıca 18 Mart 1953’te Yenice’nin 12 km doğusunda olmak üzere Yenice-Gönen fayı 7,2 büyüklüğünde bir deprem üretmiştir.

Kuzey Anadolu  Fayı (KAF), Bolu’dan itibaren batıya doğru çatallanarak kuzey ve güney olmak üzere iki kol hâlinde devam etmektedir. Haritada görüldüğü gibi kuzey kol İzmit Körfezi’nden batıya doğru devam ederken kuzeybatıya yönelmekte ve Adalar’ın güneybatısından geçerek Bakırköy açıklarına uzanmaktadır; oradan da Tekirdağ’a yönelmekte ve Tekirdağ’ın güneybatısında karaya geçip Saros Körfez’inde Ege Denizi içlerine kadar devam etmektedir. Güney kol ise, İznik Gölü’nün güney kıyısından geçerek Gemlik üzerinden Gemlik Körfezi’ne girmekte ve Bandırma-Erdek arasından geçerek karada güneybatıya doğru devam etmektedir. Haritada da görüldüğü üzere, güney kolun Bandırma’dan sonraki devamı tek bir çizgisellik hâlinde değil, yan-yana ve peş-peşe birden çok fay hâlinde olup (Edincik Fayı, Sarıköy Fayı, Çan-Biga Fay Zonu ve Etili Fayı), bir “zon” oluşturmaktadır. Bu güney kolun güneyinde yer alan Yenice-Gönen Fayı ve onun doğuya devamı olan Manyas Fayı ile Ulubat Fayı, Kuzey Anadolu Fayı’ndan ayrı bir fay sistemi gibi gözükmektedir.

Sadede gelirsek, kuzey kolda, haritada görüldüğü üzere, Marmara Denizi içinde yaklaşık Esenyurt-Silivri arası güneyine denk gelen bir “sismik boşluk” bulunmaktadır; yani burada deprem aktivitesi yok demektir. İki binli yılların başlarında bu kol üzerinde çalışan Türk ve Fransız bilim insanları, söz konusu boşluğun olduğu yerin kırılma periyodunu doldurduğunu ve kırıldığında da 7,0 ve üzeri büyüklükte deprem üreteceğini belirtmektedirler. Gemlik-Mudanya-Biga-Yenice depremleri bize şunu gösteriyor: Sismik boşluğun olduğu yerdeki kayalar Anadolu’nun batıya kayışından dolayı yüklenen enerjiye karşı öyle direnç gösteriyorlar ki, kırılma güney kol üzerinde gerçekleşmektedir.

Buradan iki sonuç çıkarılabilir:  Ya kuzey kol artık hiç kırılmayacak ve güney kol deprem üretmeye devam edecek ya da kırılırsa beklenenden daha büyük bir deprem meydana gelecektir.