Nazmi METİN · 12.11.2026
Sosyal medyada yeni bir alışkanlık türedi. İnsanlar Facebook hesabı açıyor, arkadaşlık istekleri gönderiyor, insanları arkadaş listesine ekliyor, paylaşımlar yapıyor, beğeniler topluyor; sonra birgün geliyor, profilini kilitliyor. Ardından da sanki dünyanın en gizemli insanıymış gibi kendi kabuğuna çekiliyor. Profiline bakmak istiyorsun, göremiyorsun. Paylaşımlarını merak ediyorsun, ulaşamıyorsun. Bir fotoğrafına göz atmak istiyorsun, karşına koca bir kilit çıkıyor. İnsan sormadan edemiyor: Madem profilini kilitleyecektin, ne diye Facebook açtın?
Elbette herkesin özel hayatı kendisine aittir. Kimse kimseye özel fotoğraflarını göstermek, aile hayatını anlatmak, her düşüncesini ortaya dökmek zorunda değildir. Mahremiyet önemlidir, kişisel sınırlar önemlidir. Ancak burada mesele mahremiyetin kendisi değil; Sosyal medyanın ne amaçla kullanıldığı, insanın görünür olmakla görünmez kalmak arasında kurduğu tuhaf ilişkidir.
Çünkü sosyal medya dediğimiz yer, insanın kendisini ifade edebildiği, düşüncelerini paylaşabildiği, dostlarıyla iletişim kurabildiği bir alandır. Sen bu alanın kapısından kendi isteğinle giriyorsun, arkadaşlık talepleri gönderiyorsun, insanlarla bağlantı kuruyorsun; sonra da kapıyı içeriden kilitleyip anahtarı cebine koyuyorsun. Üstelik dışarıdakilerin seni görmesini beklemeye devam ediyorsun. İşte insanın kafasını karıştıran burası oluyor.
Aslında bu durum, günümüz insanının çelişkilerinden yalnızca biri. Herkes tanınmak istiyor ama herkesin kendisini tanımasını istemiyor. Herkes dikkat çekmek istiyor ama dikkatlerin üzerinde toplanmasından da rahatsız olabiliyor. İnsanlar paylaşımlarının beğenilmesini, fotoğraflarının konuşulmasını, isimlerinin hatırlanmasını istiyor; fakat kendileri hakkında bilgi edinmek isteyenlere de kapıları kapatıyor. Bir yanımız alkış bekliyor, diğer yanımız sessizlik istiyor. Bir yanımız insanların bizi merak etmesini istiyor, diğer yanımız merak edenleri kapıdan çeviriyor.
Elbette herkesin kendine göre gerekçesi olabilir. Kimi güvenlik nedeniyle profilini kilitler, kimi tanımadığı insanların paylaşımlarına erişmesini istemez, kimi de yalnızca yakın çevresiyle iletişim kurmayı tercih eder. Bunların hepsi anlaşılabilir tercihlerdir. Fakat sosyal medyada sürekli görünür olmanın yollarını arayıp ardından görünmezlik duvarları örmek, insan ilişkilerinde ki başka bir çelişkiyi de gözler önüne seriyor. İnsan bazen hem merak edilmek hem de kendisi hakkında hiç bir şey bilinmemesini istiyor. Hem kalabalığın içinde bulunmak hem de kalabalıktan uzak durmak istiyor. Hem kapıyı çalıyor hem de kapı açıldığında perdeyi kapatıyor. Sonrada bütün bunların adına sosyal medya deniyor.
Facebook’un ortaya çıkışında ki temel fikirlerden biri insanları birbirine bağlamak, iletişimi kolaylaştırmak ve insanların düşüncelerini paylaşabilmelerine olanak sağlamaktı. Zaman içerisinde kullanım alışkanlıkları değişti. İnsanlar artık yalnızca fotoğraf paylaşmıyor; siyaset konuşuyor, şiir yazıyor, haber yayıyor, dostluk kuruyor, tartışıyor ve kendi dünyalarını başkalarına anlatıyor. Peki, bütün bunların içinde profilini kilitleyen birine kızmak mı gerekir?
Hayır. İnsanların kişisel tercihleriyle kavga etmek yerine, bu tercihlerin arkasında ki çelişkiyi konuşmak gerekir. Profil kilitlemek başka bir şeydir, sosyal medyayı yalnızca başkalarına ulaşmak için kullanıp kendisini bütünüyle erişilmez hale getirmek başka bir şeydir.
Bazen insanlar iletişim kurmak için değil, varlıklarını hissettirmek için sosyal medyadadır. Bazen bir arkadaşlık isteği, dostluk kurma arzusundan çok bir çevre edinme çabasının parçasıdır. Bazen bir paylaşım, düşünceyi aktarmaktan çok dikkat çekmek için yapılır. Bazen de profilin kilitlemesi, kişisel mahremiyetin ötesinde bir gizem yaratma arzusuyla ilişkilendirilebilir. Birileri için profilini kilitlemek, bazı konuların önüne geçmenin bir yolu olabilir. Bu hak kimse tarafından tartışılamaz olsa da, diğer taraftan, insanın kendisini sürekli başkalarının ilgisi üzerinden değerlendirmesi de üzerinde düşünülmesi gereken bir meseledir.
Kimsenin Facebook profilini açık tutmak gibi bir mecburiyeti yok. İsteyen profilini kilitler, isteyen herkese açar. İsteyen hiç paylaşım yapmaz. Bu herkesin kendi kararıdır. Ama bütün bu tartışmaların içinde küçük bir mizah payı bırakmak da mümkün. Madem kimse görmesin istiyordun, ne diye Facebook açtın? Yoksa amacının insanlarla iletişim kurmak değil de yalnızca orada bulunduğunu ilan etmek midir.